Kroniek 2009

Op uitnodiging van het Verbond der Vlaamse Academici vond op dinsdag 10 februari in de Ensorzaal van de KBC Brussel een avond plaats over ‘Het leven en werk van Filip De Pillecyn’. Jurgen De Pillecyn schetste een sterk gewaardeerd portret van de mens, de schrijver en de activist De Pillecyn. Luk Buyle vertoonde vervolgens zijn documentaire over de jeugdjaren van De Pillecyn. Tijdens de receptie kreeg Jurgen heel wat felicitaties en werden herinneringen over De Pillecyn uitgewisseld. De opkomst was groot (85 man). De nieuwe folder van ons Comité werd uitgedeeld.

60 jaar geleden verscheen de roman Mensen achter de dijk. Om dit te herdenken organiseert het Comité in 2009 het «Filip De Pillecyn Jaar». Acht grote activiteiten worden op touw gezet. Het jaar werd ingezet in het Gemeentehuis van Hamme door een lezing van Gaston Durnez over Filip De Pillecyn als journalist. De gevierde schrijver en journalist Durnez vertelde uit zijn eigen herinneringen over zijn kennismaking met De Pillecyn en diens loopbaan als journalist. Durnez evoceerde ontroerend en humoristisch de sfeer van de vroege jaren vijftig, toen hij de schrijver leerde kennen, en de denkwereld van de frontsoldaat. De talrijke toehoorders (90) waren gecharmeerd door Gaston Durnez’ heel persoonlijke, doorleefde en minzame manier om over mensen en dingen te vertellen. De toespraak zal gepubliceerd worden in het jaarboek 2009. De lezing werd gevolgd door een persconferentie waarop de voorzitter het programma van het «FDP Jaar» voorstelde.

Op zondag 14 juni werd in het poorthuis van het kasteel aan de Plezantstraat 14 te Hamme het "Filip De Pillecyn Kabinet" ingehuldigd. Het kabinet onderneemt een bescheiden poging de werkruimte van de schrijver te reconstrueren aan de hand van voorwerpen die bewaard zijn gebleven en van voorwerpen die passen in de tijd waarin de schrijver leefde. In zijn toespraak belichtte de voorzitter het belang van dit Kabinet in de geboortestraat van de schrijver en dit op een plek waar hij als kleine jongen beslist nooit mocht komen. In naam van het FDP Comité bedankte hij de mecenas Hugo Van Geet die dit kabinet heeft ingericht. Gastspreker Bart De Wever sprak over de betekenis van De Pillecyn als journalist die soms venijnig uit de hoek kon komen en honderden columns heeft geschreven die nog altijd leesbaar en actueel zijn. Onder een stralende zon werd het Kabinet plechtig geopend door schepen voor Cultuur en Toerisme Herman Vijt. Op een stemmige receptie werd nog lang nagenoten van dit gesmaakte initiatief.

Op vrijdag 26 juni werd in Projectcafé Rio (Museumstraat) de openbare marathonlezing van de roman Mensen achter de dijk gehouden. De lezingen werden afgewisseld met een optreden van Marc Hauman (zang en gitaar) en Karin Van Steenlandt (accordeon) van de folkgroep ‘Hauman en de Moeite’. Marc Hauman bracht een nieuw gecomponeerd lied ‘Over de mensen van achter de dijk’. De literaire stunt werd druk bijgewoond. 18 grote fragmenten uit de roman werden door verschillende, maar enthousiaste lezers gebracht.

Op zondag 30 augustus vond onze jaarlijkse FDP-feestdag plaats. Dit jaar stond hij in het teken van een literaire wandeling, geïnspireerd op het boek Mensen achter de dijk. De wandelaars kwamen samen aan het borstbeeld van de schrijver in de Peperstraat, vanwaar ze plaatsen bezochten die nauw samenhangen met in het boek beschreven gebeurtenissen : de kerk, de gemeenteschool, de kade, het geboortehuis en het FDP Kabinet. Op de verschillende plaatsen werden de wandelaars vergast op fragmenten uit de roman. Roger De Vos en Manu Waegemans begeleidden de wandelaars van de ene plek naar de andere en vertelden over de gemeente, het leven en het werk van FDP. De opkomst was niet erg groot, maar de opgedaagden genoten met volle teugen van het geslaagde initiatief. Na de wandeling werd tegenover het borstbeeld van de schrijver de eerste gedenkplaat ingehuldigd met een citaat uit Mensen achter de dijk. Het is de bedoeling binnen afzienbare tijd een tiental van dergelijke gedenkplaten op verschillende plaatsen in Hamme aan te brengen, zodat een echte FDP-wandeling ontstaat.

Op zondag 25 oktober vond de presentatie van de Filip De Pillecyn Studies V (2009) plaats in het Cultureel Centrum van Hamme ter gelegenheid van de Hamse Boekenbeurs. De voorzitter stelde het nieuwe jaarboek voor en maakte een balans op van wat de vijf jaarboeken hebben opgeleverd. Prof. Kris Humbeeck (UA) bracht een lezing waarin hij aan de hand van een nieuwe lectuur van De soldaat Johan het belang van de Studies benadrukte en pleitte voor een onbevooroordeelde, kritische en cultuurhistorisch gecontextualiseerde studie van het literaire werk van De Pillecyn. De opkomst was groot. Het publiek genoot van de prikkelende, voor sommigen schokkende lezingen van De Pillecyns roman.

Op vrijdag 6 november vond in idplusart Kunstcenter in Hamme de vernissage plaats van de tentoonstelling «Het land van Filip De Pillecyn», georganiseerd door het Filip De Pillecyncomité en de dienst cultuur en toerisme van de Gemeente Hamme. De organisator, initiator en bezieler van deze tentoonstelling – Freddy Huylenbroeck – heeft vijf thema’s uit het werk van De Pillecyn gelicht die hij met verschillende kunstwerken probeert te illustreren. De twee eerste grote thema’s, niet weg te denken uit het werk van FDP, zijn licht-lucht-water en de wereld van de natuur, de schorren, de dijken, de gehuchten en de boerenhoven waar de arme mensen van achter de dijk woonden. Daarnaast het thema van het gewijde ritueel, meer bepaald het rijke Roomse leven, de kerk, de dood, begrafenis, en daartegenover de uitbundigheid van de kermis, waar de pastoor op de preekstoel woest tegen te keer ging. Een belangrijk thema in Mensen achter de dijk is het dagelijks brood, in een periode dat de mensen net genoeg verdienden om niet van honger te storven en waar kinderen ’s nachts onrijpe aardappelen van het veld gingen stelen. Tegen deze schrijnende realiteit staat de verlorengegane idylle van het Scheldeland. Deze vijf thema’s worden geïllustreerd door verschillende kunstwerken van uiteenlopende kunstenaars. Er zijn realistische werken onder, impressionistische, expressionistische, de Dendermondse school is goed vertegenwoordigd, er zijn schilderijen van bekende meesters als Achiel Van Sassenbroeck, Pieter Dierickx, Frans Geerinckx, Jef De Boeck, Isidore Meyers, maar ook van jonge talenten, schilders en fotografen. De tentoonstelling werd geopend door de burgemeester en muzikaal omlijst door Simeon Kirkov. Het talrijke publiek was vol lof voor deze prachtige tentoonstelling.

Op donderdag 10 december vond in het Cultureel Centrum Jan Tervaert in  Hamme de presentatie plaats van het boek Zestig jaar Mensen achter de dijk van Emmanuel Waegemans, waarin de voorzitter hulde brengt aan de schrijver en zijn geboortedorp en de streek van Durme en Schelde. Prof. Eric Defoort liet zich in zijn laudatio zeer lovend uit over de werkzaamheden van het FDP Comité en het jaarboek FDP Studies. Ze zouden aantonen dat bezig zijn met een vergeten zgn. heimatschrijver perfect verenigbaar is met belangstelling voor de wereldliteratuur in onze geglobaliseerde wereld. In het boek vond hij een schitterende combinatie van woord en beeld in het teken van herinnering. Etienne Demunck las de laatste bladzijden uit de roman voor. Daarna bracht het blazersensemble I Solisti del Vento een gesmaakte uitvoering van de «Suite voor Filip» van de Wase componist Werner Van Cleemput, die ingeleid werd door Jurgen De Pillecyn. De belangstelling was overweldigend. Op een drukke receptie werd het FDP-jaar 2009 plechtig afgesloten.