KRONIEK 2016

Op zondag 13 november presenteerden we de Filip De Pillecyn Studies XII (216) in het Hof van Peene in Baasrode. De voorzitter lichtte de rijk gevarieerde inhoud van het nieuwe jaarboek toe en gaf het woord aan gastspreker Mr Jan Verstraete (advocaat aan de balie van Antwerpen), die sprak over ‘Het proces van Filip De Pillecyn herbekeken’. Op een boeiende manier vertelde hij hoe het proces tegen De Pillecyn in zijn werk was gegaan, de rol van zijn advocaat René Victor en de strenge rechters die de schrijver veroordeelden tot tien jaar hechtenis en een grote boete. De talrijke aanwezigen genoten na op de receptie in het prachtige decor van het volledig gerenoveerde Hof van Peene.

Op zondag 28 augustus vierde het Comité zijn jaarlijkse Filip De Pillecyndag. In samenwerking met VOS (Vlaamse Oudstrijders) organiseerden we een rondleiding door Campo Santo, het kerkhof in Sint-Amandsberg bij Gent, waar Filip De Pillecyn begraven ligt, naast groten van de Vlaamse beweging en literatuur als Jan Frans Willems, Karel Lodewijk Ledeganck, Karel van de Woestijne e.v.a. Rondgeleid door twee stadsgidsen, kregen we een inzicht in het ontstaan, groei en betekenis van deze voor de Vlaamse cultuur belangrijke begraafplaats. Aan het graf van De Pillecyn werden bloemen neergelegd door het FDP Comité, het VOS en door de nicht van de schrijver Lutgart De Pillecyn. Na de wandeling werd de namiddag afgesloten in het Sint-Janscollege in de Visitatiestraat, vlak naast Campo Santo, waar prof. em. Frans-Jos Verdoodt een boeiende voordracht hield over de literaire en politieke canon, de lieux de mémoire en de wisselende houding tegenover De Pillecyn. Op een receptie, aangeboden door het VOS en het FDP Comité, werd door een talrijke opkomst nagenoten van de inspirerende wandeling, de boeiende toespraken en het schitterende weer.

Op zondag 26 juni leidde beeldend kunstenaar Harold Van de Perre de leden en vrienden van het FPD Comité rond in de Onze-Lieve-Vrouwekerk van Dendermonde, een bijzonder rijke schatkamer van Oost-Vlaanderen, waarvan hij ons de rijkdom liet zien door de ogen van de kunstenaar. Vervolgens vergastte hij ons te zijnen huize (Oud Klooster) op een lezing over zijn fascinatie voor twee totaal verschillende schrijvers - Filip De Pillecyn en Fjodor Dostojevski. De doorregende zondagnamiddag werd afgesloten met een receptie, waarop nog lang werd nagenoten van de persoonlijke benadering van de kunstenaar.

Op zondag 17 januari zetten we het jaar in met een Nieuwjaarsmatinee ten huize Lieve Janssen in het Wase Stiltegebied van Sinaai. Natuurgids Rita Robyn vertelde over de geschiedenis van het stiltegebied, waarna literair criticus Dirk Leyman zijn nieuwe lezing van Monsieur Hawarden toelichtte. Dichter Luc De Cleir las voor uit zijn eerste dichtbundel en de Hamse voordrachtkunstenaar en regisseur Tjen De Munck bracht een fragment uit Jan Tervaert. De matinee werd muzikaal opgeluisterd door Het Eenzaam Ensemble. Na de nieuwjaarstoast en een voorstelling van de activiteiten in het nieuwe jaar door Freddy Huylenbroeck volgde een receptie met een informele babbel. De opkomst was groot en de muzikaal-literaire combinatie werd erg gesmaakt.

KRONIEK 2015

Op zondag 8 november vond in kasteel Cortewalle in Beveren de presentatie plaats van de Filip De Pillecyn Studies XI (2015). Gastspreker was Dirk Rochtus, docent KU Leuven campus Antwerpen en voorzitter ADVN Antwerpen. De spreker benadrukte de pacifistische en antimilitaristische ingesteldheid van de jonge, ‘linkse’ journalist De Pillecyn in het satirische weekblad Pallieter. De voorzitter stelde de studies voor en belichtte het interessante inzicht van auteur Etienne Van Neygen dat De Pillecyn in zijn eerste periode radicale standpunten innam en met name zwaar fulmineerde tegen oorlogshetzers, kolonialisten en fascisten. De presentatie werd muzikaal opgeluisterd door vier leerlingen van de Gemeentelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans van Beveren . Schepen van Cultuur en gastheer jegens de gemeente Johan Smet sprak lovende woorden over het werk van het FDP Comité. Er werd lang nagenoten in de prachtige Verlatzaal van kasteel Cortewalle.

Op zondag 30 augustus organiseerden we in het teken van onze jaarlijkse FDP-dag een Scheldevaart van Hamme naar Mariekerke. In het dorp van Emile Verhaeren brachten we een gegidst bezoek aan het scheepvaartmuseum en aan de kerk op de Scheldedijk. De vaart werd literair opgeluisterd door Roger De Vos, die ons vertelde over FDP,  Emile Verhaeren en Stefan Zweig. De meevarenden genoten van de stille Scheldepracht en het zonnige weer.

Op zondag 15 februari zetten we het jaar in met een Nieuwjaarsreceptie. De voorzitter maakte de balans op van het geslaagde jubileumjaar 2014 en keek vooruit op de activiteiten die voor 2015 gepland zijn. Gastspreker was Rik Van Daele (cultuur Sint-Niklaas) die op een persoonlijke manier het verhaal bracht van hoe hij met het werk en de leefwereld van Filip De Pillecyn in contact is gekomen. De receptie werd muzikaal opgeluisterd door Alex van Beveren.

KRONIEK 2014

Op zondag 26 januari vond de nieuwjaarsreceptie van het FDP Comité plaats. Bij deze gelegenheid werd ook de bibliofiele editie van De veerman en de jonkvrouw, geïllustreerd door Guido Mariman, gepresenteerd. De opkomst was groot, er werd genoten van de prachtige editie van een van de meest gelezen werken van FDP. De voorzitter gaf de aftrap voor het jubileumjaar 2014 – het FDP Comité werd opgericht in 2004 en maakt dit jaar de balans op van tien jaar activiteiten.

Op zondag 31 augustus vond het jubileum «Tien jaar Filip De Pillecyncomité» plaats. Het feest vond plaats in het Oud-Gemeentehuis van Temse. Het eerste luik bracht een panelgesprek over de betekenis van FDP de dag van vandaag. Wordt hij nog gelezen, geapprecieerd? Jean-Pierre Rondas (Klara) peilde bij de panelleden – Kris Humbeeck, Ludo Stynen, Jurgen De Pillecyn en André Meganck – naar hun belangstelling voor het werk en de figuur van FDP. Het tweede luik bracht een reconstructie van het «Twistgesprek» tussen Ernest Claes en Filip De Pillecyn, waarin beide literatoren de charmes van het land van Demer en Schelde-Durme bezingen. Het geheel werd muzikaal opgeluisterd door Marc Hauman (zang, gitaar) en Karien Van Steelandt (accordeon). Jozef Janssens, Guy Janssen en Fotokring Imago van Hamme zorgden voor de fotografische inkleding. Het talrijke publiek in de volle zaal genoot van het schitterend steekspel tussen de twee literatoren (gespeeld door Tjen De Munck en Eddy Allcock) en het inspirerende panelgesprek met de vier FDP-lezers. Traditiegetrouw werd het feest afgerond met een receptie. Het jubileum werd mede georganiseerd door het Ernest Claes Genootschap en de gemeente Temse.

Op donderdag 11 september vond in de Bibliotheca Wasiana de inhuldiging plaats van de tentoonstelling gewijd aan leven en werk van Filip De Pillecyn die mogelijk gemaakt werd door de schenking van het Museum Filip De Pillecyn door de erven Luc Buyle (Hamme). De gastspreker, Prof. Frans-Jos Verdoodt, belichtte een cruciale episode uit de geschiedenis van de Zuidelijke Nederlanden – de figuur van Willem de Zwijger en Marnix van Sint-Aldegonde, waarna de burgemeester en de directeur cultuur van de stad  de cyclus activiteiten toelichtten die naar aanleiding van deze overdracht georganiseerd wordt. De opkomst was groot.

Op vrijdag 3 oktober werd in CC Wagehuys Leuven ten voordele van stichting Eureka (die zich om dyslexie bekommert) een benefietconcert gegeven door Jan Vande Weghe (piano) en Greetje Anthoni (zang). Het concert werd opgebouwd rond poëzie die rechtstreeks of onrechtstreeks naar oorlog verwijst, dit in het kader van de herdenkingen van de Eerste Wereldoorlog. Centraal stonden gedichten van FDP uit Onder den hiel, op muziek van Jurgen De Pillecyn (in opdracht van het FDP-comité 2007). Ook muziek van Hugo Wolf, Ivor Gurney, Joseph Jongen , Gabriël Faure en Francis Poulenc werd uitgevoerd op tekst van o.m. Mörike, Edward Thomas en andere 'War Poets', Aragaon, Hellens, Hugo, Verlaine e.a., waardoor de aanklacht tegen elke vorm van oorlog in een universeel kader geplaatst werd.

Op donderdag 23 oktober werd in de Faculteit Letteren van de KU Leuven FDP Studies X (2014) gepresenteerd. De voorzitter schetste in het kort een verslag van tien jaar werking (2004-2014), waarna de gastspreker Etienne Van Neygen vertelde over FDP als student aan de KU Leuven vlak voor WO I. In een nabeschouwing maakte Prof. Dirk De Geest de balans op van wat de laatste jaren op het gebied van de studie van leven en werk van FDP is gepresteerd en schetste enkele thema’s die nog uitgediept zouden moeten worden (hoe zagen collega’s-Schrijvers FDP, zijn stijl, verwantschap met Arthur van Schendel, genderproblematiek, evolutie in de receptie van FDP’s werk).

Op donderdag 13 november presenteerde het FDP Comité het boek van Peter De Graef Portretten en polemieken. Het journalistieke werk van Filip De Pillecyn in het ADVN in Antwerpen. Gastspreker Rik van Cauwelaert belichtte de betekenis van FDP als journalist, meer bepaald voor het journalistieke landschap van de jaren ’20, en bekeek vooral zijn bijdragen in het  satirische blad Pallieter (1922-1928). De voorzitter bedankte de auteur voor zijn bijdrage aan de studie van FDP, meer bepaald omdat over de journalist De Pillecyn geen enkele studie bestaat. Gastheer Frans-Jos Verdoodt sprak de hoop uit dat dit boek de belangstelling voor de journalistieke loopbaan van FDP in de hand zal werken en zal leiden tot de uitgave van zijn omvangrijke journalistieke geschriften.

Op vrijdag 14 november werd hetzelfde boek ook gepresenteerd in Huize Vermeire-Lagae in Hamme. De voorzitter lichtte het belang van het boek toe, de auteur schetste een paar episodes uit het journalistieke leven van FDP en zijn persoonlijke betrokkenheid bij de schrijver en de gemeente Hamme. Namens de gemeente sprak schepen Luk De Mey die zijn waardering uitsprak voor het werk van het FDP Comité, dat de laatste tien jaar veel gepresteerd heeft. Op deze positieve noot werd het FDP-jaar 2014 afgesloten.

KRONIEK 2013

Op zondag 27 januari hield het Comité zijn nieuwjaarsreceptie in Galerie id+Art in Hamme. De voorzitter maakte de balans op van een vruchtbaar jaar 2012 en stelde de plannen voor 2013 voor. Gastspreker Prof. Frans-Jos Verdoodt onderhield de gasten met een causerie ‘Over Filip, zijn vriend Casimir, de gevangeniscipiers en de aalmoezeniers’.

Op zondag 16 juni vond de overdracht van de tekstplaten met citaten uit Mensen achter de dijk plaats. Het FDP Comité heeft de drie laatste jaren gewerkt aan het opstellen van 13 tekstplaten her en der in de gemeente op plaatsen die in de roman beschreven worden. Het Comité heeft de tekstplaten overgedragen aan de gemeente, die voortaan zorg zal dragen voor het onderhoud. De plechtige ceremonie in aanwezigheid van de burgemeester vond plaats tijdens een receptie in de Orangerie van het Kasteel van Hamme van onze mecenas Hugo Van Geet.

Op 12 augustus overleed de Hammenaar Luk Buyle (° 1946). In september 2011 opende hij in zijn woning een Filip De Pillecyn Museum en gaf hij de Filip De Pillecyn Kalender (Hamme 1891-Gent 1962) uit.

Op zondag 20 oktober werden in het Emile Verhaerenmuseum in Sint-Amands de Filip De Pillecyn Studies IX (2013) gepresenteerd. De voorzitter stelde het nieuwe jaarboek voor en wees op de gevarieerde inhoud en de ontdekking van het gevangenisdossier van de auteur, dat in de Studies opgenomen is. Gastspreker was Jean-Pierre Rondas (ex-Klara) die in een geestige lezing de vraag opwierp hoe het kwam dat twee totaal verschillende schrijvers en persoonlijkheden als FDP en Johan Daisne het goed met elkaar konden vinden. De toespraak werd erg gesmaakt door een talrijk opgekomen publiek. De toespraak wordt gepubliceerd in Studies X (2014).

KRONIEK 2012

Op zondag 29 januari werd het jaar ingeluid met een Nieuwjaarsreceptie. De voorzitter bracht de activiteiten van het afgelopen jaar in herinnering en stelde het programma voor 2012 voor. De gastspreker Marcel Ryssen (Reynaertgenootschap Sint-Niklaas) sprak innemend over het erotische mens- en wereldbeeld van FDP, zoals dat in zijn novelle De veerman en de jonkvrouw tot uiting komt. De receptie werd opgeluisterd door Wim Smet, die op de dwarsfluit stukken van Telemann en Bach bracht. Op een receptie werd het jaar enthousiast ingezet.

Op zondag 15 april gaf het Comité een aperitiefconcert dat een muzikale rit langs baroksteden bracht. Pieter Vandeveire (viola da gamba) en Pieter Theuns (theorbe) brachten korte fragmenten van Marain Marais, Christopher Simpson, J.S. Bach, Arcangelo Corelli en Antoine Forqueray. Dit schitterende concert werd gevolgd  door een Beloken Pasen brunch in De Loft in Hamme. Tijdens het diner hield Christina Guirlande een causerie over «De liefde van twee romanschrijvers voor hun rivier» (wordt gepubliceerd in Studies VIII).

Op vrijdag 30 september vond de vernissage plaats van de tentoonstelling Ongehoorde woorden voor Filip, een literair-artistieke happening van schrijvers en kunstenaars die zich lieten inspireren door het werk en de leefwereld van Filip De Pillecyn. De tentoonstelling liep in The Watered Bamboo Art Gallery in Hamme en het Filip De Pillecyn Centrum in Hamme. De opkomst was overweldigend. De voorzitter benadrukte in zijn openingstoespraak dat het bemoedigend en verheugend is dat nog zoveel literatoren en kunstenaars zich kunnen laten inspireren door het werk en het land van Filip De Pillecyn. Voor de catalogus – zie rubriek Onze uitgaven.

Op vrijdag 28 september werd de Franse vertaling van Mensen achter de dijk voorgesteld in de lokalen van «Septentrion» (het driemaandelijks tijdschrift Arts, lettres et culture de Flandre et des Pays-Bas) in Rekkem. Prof. Eric Defoort schetste een mooi portret van de intimistische schrijver Filip De Pillecyn, de voorzitter vertelde hoe de Franse vertaling ontstaan was, de vertaler Roger De Vos wisselde van gedachten over zijn vertaling (Monsieur Henri) en het worstelen om het proza van De Pillecyn voor een Franstalige lezer genietbaar te maken. De opkomst was bescheiden, maar er werd genoten van deze jarenlange inspanning.

Twee dagen later werd Monsieur Henri ook voorgesteld in Sint-Amands in het Emile Verhaeren Museum voor een talrijk opgekomen publiek. De voorzitter schetste de ontstaansgeschiedenis van de vertaling, Christina Guirlande gaf haar mening over de vertaalprestatie, de vertaler vertelde hoe Filip De Pillecyn voortdurend achter zijn schouder op de loer lag. Op deze mooie herfstdag werd sterk nagenoten van deze bijzondere prestatie. De teksten van de toespraken zijn na te lezen in de rubriek 'Extra muros'.

Op zondag 21 oktober werd tijdens de jaarlijkse Hamse Boekenbeurs de Filip De Pillecyn Studies VIII (2012) gepresenteerd. De voorzitter stelde kort de inhoud voor – met o.a. de publicatie van twee onbekende teksten van de auteur – en gaf vervolgens het woord aan Dorian Cumps, hoofddocent Nederlands aan de Sorbonne. De Franse neerlandicus sprak zijn bewondering uit voor ‘de voortreffelijke vertaling’ en de ‘nauwgezette, elegante versie die Roger De Vos van deze meesterlijke roman ten beste gaf’. Lovende en verdiende woorden voor een bewonderenswaardige prestatie.

KRONIEK 2011

Op zondag 30 januari vond de Nieuwjaarsreceptie van het Comité plaats in het iD+ Center te Hamme. De voorzitter stelde het programma van 2011 voor en verleende daarna het woord aan Prof. Frans-Jos Verdoodt (ADVN) die een korte causerie hield over de relaties tussen FDP en brouwer Moortgat, een notoir Vlaming en sponsor van de Vlaamse Beweging.

Op donderdag 3 maart vond in het Letterenhuis Antwerpen het Literair Pleidooi plaats, een rechtbank die moest oordelen of de door het Letterkundig Museum van Den Haag niet in de canon opgenomen schrijvers Willem Brakman en Filip De Pillecyn terecht waren geweigerd. Voor beide schrijvers namen het twee sprekers op : een advocaat en een getuige. Voor Filip De Pillecyn pleitte prof. Kris Humbeeck (Universiteit Antwerpen) en Matthijs de Ridder (publicist). De laatste speelde Filip De Pillecyn in levenden lijve. De aanwezigen in de zaal speelden voor jury en mochten hun stem uitbrengen. Filip De Pillecyn kwam als overwinnaar uit de bus. Als beloning zal hij een vitrinekast in het Letterkundig Museum in Den Haag krijgen. De opkomst was groot (150 man) en er werd lang nagepraat, mede door de hevige, politieke lezing van Kris Humbeeck.

Op vrijdag 25 maart vond in het Parochiaal Centrum 'De Zouaaf' in Hamme een herdenkingsavond plaats naar aanleiding van de 120e verjaardag van de geboorte van Filip De Pillecyn onder de titel Ongehoorde Woorden (‘een cocktail van poëzie, proza, muziek en beeld’). 21 dichters en voordrachtkunstenaars brachten werk van de schrijver en lazen uit eigen werk voor dat speciaal voor deze gelegenheid geschreven werd. De muzikale intermezzi werden gebracht door leerlingen van de Gemeentelijke Academie voor Muziek, Woord en Dans. De grote opkomst (ca. 90 man) luisterde gespannen naar de boeiende voordracht van origineel werk. Volgend jaar wordt dit initiatief afgerond op 7 augustus 2012 n.a.v. 50 jaar overlijden van Filip De Pillecyn.

In 1956 hielden FDP en Ernest Claes op de vijfde Scheldevaart van uitgeverij De Clauwaert een pittige polemiek over de charmes van Schelde en Demer (gepubliceerd als Twistgesprek tussen Demer en Schelde, zijnde een academische verhandeling over meisjes, bier, heiligen, sexuele, culturele en agronomische aangelegenheden. Leuven 1956) . Op zondag 18 september trok het FDP Comité op zijn jaarlijkse vriendendag naar het land van Ernest Claes en bezocht er Scherpenheuvel en Zichem (geboortehuis van Ernest Claes), Averbode (graf van Claes) en Diest. Het gezelschap genoot met volle teugen van de rijk gevulde dag met veel bezienswaardigheden.

Op zondag 9 oktober werden de FDP Studies VII (2011) gepresenteerd in het Stadhuis van boekendorp Damme. De gelegenheidslezing werd gehouden door Jurgen De Pillecyn die een boeiende poging ondernam een literair-psychologisch portret van de mens en kunstenaar Filip De Pillecyn te tekenen.

KRONIEK 2010

Op zondag 24 januari organiseerde het FDP Comité zijn eerste nieuwjaarsreceptie voor zijn leden. De receptie vond plaats in de sfeervolle lokalen van ideplusart Kunstcenter in Hamme, waar men kon genieten van de tentoonstelling «De draad van Ariadne».

Op zaterdag 30 januari hield de voorzitter een lezing in het Bormshuis Antwerpen over de werkzaamheden van het FDP Comité. Hij maakte daarbij de balans op van wat de FDP Studies in de afgelopen vijf jaar gerealiseerd hebben. De lezing vond plaats naar aanleiding van de tentoonstelling over Vlaamse schrijvers over het Scheldeland.

Op zondag 23 mei organiseerde het FDP Comité het  literair aperitiefconcert “Pinkstergasten”, een cocktail van poëzie, proza en muziek. Christina Guirlande (Moerzeke) las voor uit haar gedichten over de Scheldestreek en uit haar vertaling van Emile Verhaeren, de Hamse dichter Norbert De Beule las een gedicht voor opgedragen aan Filip De Pillecyn. Voordrachtkunstenaar Eddy De Munck las een fragment voor uit Blauwbaard, dat we dit jaar in een bibliofiele uitgave brengen. De teksten werden opgeluisterd door muzikale intermezzi van het Trio con Brio van Eddy Flecijn & dochters op accordeon, cello en viool. De in alle opzichten schitterende ochtend werd afgesloten door een receptie in de zonovergoten tuin van Huize Vermeire-Lagae.

Op zondag 24 oktober werden de FDP Studies VI gepresenteerd in het CC Jan Tervaert op de Hamse Boekenbeurs. Gastspreker Matthijs de Ridder belichtte in een boeiende toespraak het belang van de Eerste Wereldoorlog in het leven en het werk van de auteur. Hij lichtte dit toe aan de hand van een kritische lezing van het verhaal De rit, waarin heel wat Vlaamse reflexen te vinden zijn. De presentatie werd druk bijgewoond en afgesloten met een receptie.

Op vrijdag 10 december werd in het stadhuis van Dendermonde de bibliofiele heruitgave van Blauwbaard met originele tekeningen van kunstenares Riet Verhelst gepresenteerd. Het welkomstwoord werd uitgesproken door de burgemeester van Dendermonde, Piet Buyse, het slotwoord nam Herman Vijt, burgemeester van Hamme, voor zijn rekening. De voorzitter belichtte de specifieke bijdrage van FDP aan het Blauwbaard-thema. Etienne De Munck las enkele fragmenten voor (o.a. met betrekking tot Dendermonde) en het geheel werd muzikaal luister bijgezet door celliste Joke Flecijn. De talrijke gegadigden bleven nog lang napraten op een gezellige receptie.

KRONIEK 2009

Op uitnodiging van het Verbond der Vlaamse Academici vond op dinsdag 10 februari in de Ensorzaal van de KBC Brussel een avond plaats over ‘Het leven en werk van Filip De Pillecyn’. Jurgen De Pillecyn schetste een sterk gewaardeerd portret van de mens, de schrijver en de activist De Pillecyn. Luk Buyle vertoonde vervolgens zijn documentaire over de jeugdjaren van De Pillecyn. Tijdens de receptie kreeg Jurgen heel wat felicitaties en werden herinneringen over De Pillecyn uitgewisseld. De opkomst was groot (85 man). De nieuwe folder van ons Comité werd uitgedeeld.

60 jaar geleden verscheen de roman Mensen achter de dijk. Om dit te herdenken organiseert het Comité in 2009 het «Filip De Pillecyn Jaar». Acht grote activiteiten worden op touw gezet. Het jaar werd ingezet in het Gemeentehuis van Hamme door een lezing van Gaston Durnez over Filip De Pillecyn als journalist. De gevierde schrijver en journalist Durnez vertelde uit zijn eigen herinneringen over zijn kennismaking met De Pillecyn en diens loopbaan als journalist. Durnez evoceerde ontroerend en humoristisch de sfeer van de vroege jaren vijftig, toen hij de schrijver leerde kennen, en de denkwereld van de frontsoldaat. De talrijke toehoorders (90) waren gecharmeerd door Gaston Durnez’ heel persoonlijke, doorleefde en minzame manier om over mensen en dingen te vertellen. De toespraak zal gepubliceerd worden in het jaarboek 2009. De lezing werd gevolgd door een persconferentie waarop de voorzitter het programma van het «FDP Jaar» voorstelde.

Op zondag 14 juni werd in het poorthuis van het kasteel aan de Plezantstraat 14 te Hamme het "Filip De Pillecyn Kabinet" ingehuldigd. Het kabinet onderneemt een bescheiden poging de werkruimte van de schrijver te reconstrueren aan de hand van voorwerpen die bewaard zijn gebleven en van voorwerpen die passen in de tijd waarin de schrijver leefde. In zijn toespraak belichtte de voorzitter het belang van dit Kabinet in de geboortestraat van de schrijver en dit op een plek waar hij als kleine jongen beslist nooit mocht komen. In naam van het FDP Comité bedankte hij de mecenas Hugo Van Geet die dit kabinet heeft ingericht. Gastspreker Bart De Wever sprak over de betekenis van De Pillecyn als journalist die soms venijnig uit de hoek kon komen en honderden columns heeft geschreven die nog altijd leesbaar en actueel zijn. Onder een stralende zon werd het Kabinet plechtig geopend door schepen voor Cultuur en Toerisme Herman Vijt. Op een stemmige receptie werd nog lang nagenoten van dit gesmaakte initiatief.

Op vrijdag 26 juni werd in Projectcafé Rio (Museumstraat) de openbare marathonlezing van de roman Mensen achter de dijk gehouden. De lezingen werden afgewisseld met een optreden van Marc Hauman (zang en gitaar) en Karin Van Steenlandt (accordeon) van de folkgroep ‘Hauman en de Moeite’. Marc Hauman bracht een nieuw gecomponeerd lied ‘Over de mensen van achter de dijk’. De literaire stunt werd druk bijgewoond. 18 grote fragmenten uit de roman werden door verschillende, maar enthousiaste lezers gebracht.

Op zondag 30 augustus vond onze jaarlijkse FDP-feestdag plaats. Dit jaar stond hij in het teken van een literaire wandeling, geïnspireerd op het boek Mensen achter de dijk. De wandelaars kwamen samen aan het borstbeeld van de schrijver in de Peperstraat, vanwaar ze plaatsen bezochten die nauw samenhangen met in het boek beschreven gebeurtenissen : de kerk, de gemeenteschool, de kade, het geboortehuis en het FDP Kabinet. Op de verschillende plaatsen werden de wandelaars vergast op fragmenten uit de roman. Roger De Vos en Manu Waegemans begeleidden de wandelaars van de ene plek naar de andere en vertelden over de gemeente, het leven en het werk van FDP. De opkomst was niet erg groot, maar de opgedaagden genoten met volle teugen van het geslaagde initiatief. Na de wandeling werd tegenover het borstbeeld van de schrijver de eerste gedenkplaat ingehuldigd met een citaat uit Mensen achter de dijk. Het is de bedoeling binnen afzienbare tijd een tiental van dergelijke gedenkplaten op verschillende plaatsen in Hamme aan te brengen, zodat een echte FDP-wandeling ontstaat.

Op zondag 25 oktober vond de presentatie van de Filip De Pillecyn Studies V (2009) plaats in het Cultureel Centrum van Hamme ter gelegenheid van de Hamse Boekenbeurs. De voorzitter stelde het nieuwe jaarboek voor en maakte een balans op van wat de vijf jaarboeken hebben opgeleverd. Prof. Kris Humbeeck (UA) bracht een lezing waarin hij aan de hand van een nieuwe lectuur van De soldaat Johan het belang van de Studies benadrukte en pleitte voor een onbevooroordeelde, kritische en cultuurhistorisch gecontextualiseerde studie van het literaire werk van De Pillecyn. De opkomst was groot. Het publiek genoot van de prikkelende, voor sommigen schokkende lezingen van De Pillecyns roman.

Op vrijdag 6 november vond in idplusart Kunstcenter in Hamme de vernissage plaats van de tentoonstelling «Het land van Filip De Pillecyn», georganiseerd door het Filip De Pillecyncomité en de dienst cultuur en toerisme van de Gemeente Hamme. De organisator, initiator en bezieler van deze tentoonstelling – Freddy Huylenbroeck – heeft vijf thema’s uit het werk van De Pillecyn gelicht die hij met verschillende kunstwerken probeert te illustreren. De twee eerste grote thema’s, niet weg te denken uit het werk van FDP, zijn licht-lucht-water en de wereld van de natuur, de schorren, de dijken, de gehuchten en de boerenhoven waar de arme mensen van achter de dijk woonden. Daarnaast het thema van het gewijde ritueel, meer bepaald het rijke Roomse leven, de kerk, de dood, begrafenis, en daartegenover de uitbundigheid van de kermis, waar de pastoor op de preekstoel woest tegen te keer ging. Een belangrijk thema in Mensen achter de dijk is het dagelijks brood, in een periode dat de mensen net genoeg verdienden om niet van honger te storven en waar kinderen ’s nachts onrijpe aardappelen van het veld gingen stelen. Tegen deze schrijnende realiteit staat de verlorengegane idylle van het Scheldeland. Deze vijf thema’s worden geïllustreerd door verschillende kunstwerken van uiteenlopende kunstenaars. Er zijn realistische werken onder, impressionistische, expressionistische, de Dendermondse school is goed vertegenwoordigd, er zijn schilderijen van bekende meesters als Achiel Van Sassenbroeck, Pieter Dierickx, Frans Geerinckx, Jef De Boeck, Isidore Meyers, maar ook van jonge talenten, schilders en fotografen. De tentoonstelling werd geopend door de burgemeester en muzikaal omlijst door Simeon Kirkov. Het talrijke publiek was vol lof voor deze prachtige tentoonstelling.

Op donderdag 10 december vond in het Cultureel Centrum Jan Tervaert in  Hamme de presentatie plaats van het boek Zestig jaar Mensen achter de dijk van Emmanuel Waegemans, waarin de voorzitter hulde brengt aan de schrijver en zijn geboortedorp en de streek van Durme en Schelde. Prof. Eric Defoort liet zich in zijn laudatio zeer lovend uit over de werkzaamheden van het FDP Comité en het jaarboek FDP Studies. Ze zouden aantonen dat bezig zijn met een vergeten zgn. heimatschrijver perfect verenigbaar is met belangstelling voor de wereldliteratuur in onze geglobaliseerde wereld. In het boek vond hij een schitterende combinatie van woord en beeld in het teken van herinnering. Etienne Demunck las de laatste bladzijden uit de roman voor. Daarna bracht het blazersensemble I Solisti del Vento een gesmaakte uitvoering van de «Suite voor Filip» van de Wase componist Werner Van Cleemput, die ingeleid werd door Jurgen De Pillecyn. De belangstelling was overweldigend. Op een drukke receptie werd het FDP-jaar 2009 plechtig afgesloten.

KRONIEK 2008

Op woensdag 13 februari werd in het Vlaams-Nederlands Huis «deBuren» (Brussel) een hommage aan FDP gebracht. De voorzitter lichtte kort de werking van het Comité toe, Etienne Van Neygen sprak over het belang van de bibliografie van FDP door Herman Verbeeck en historicus Piet van Hees (oud-medewerker universiteit Utrecht) sprak uitvoerig over de Filip De Pillecyn Studies, waarover hij veel lovende woorden wist te vertellen (‘drie stevige delen met belangwekkende studies’ die ‘een brede en totale blik op De Pillecyns werk bieden’.) Vooral de Nederlandse invalshoek gaf een nieuwe kijk op het fenomeen De Pillecyn. Piet van Hees gaf ook eerste aanzetten tot een herlezen van ‘de intrigerende roman’ De soldaat Johan die z.i. in de politieke en historische context van de late jaren dertig moet en kan worden gelezen. De auteur zou een politieke allegorie in zijn werk gelegd kunnen hebben.

Op dinsdag 18 maart organiseerde Davidsfonds Anderlecht in het kader van de «Nacht der geschiedenis» een FDP-avond. Jurgen De Pillecyn hield een lezing over de ongrijpbare De Pillecyn, Manu Waegemans stelde het Comité en de toekomstige plannen voor, Luk Buyle vertoonde zijn documentaire over de jeugdjaren van FDP. De avond werd door de plaatselijke Davidsfondsleden erg op prijs gesteld.

Op dinsdag 3 juni vond de vernissage plaats van de tentoonstelling «Filip De Pillecyn geïllustreerd» in de Bibliotheca Wasiana (Sint-Niklaas). Schepen voor cultuur Lieve Van Daele lichtte het belang van de bibliotheek in het bewaren en ontsluiten van het plaatselijk erfgoed toe, de voorzitter benadrukte de band van de Hamse schrijver met Sint-Niklaas, waar hij college liep. Marcel Ryssen hield een enthousiaste causerie over ‘FDP en het Waasland’, doorspekt met talrijke passages uit het werk van de schrijver. In de documentaire van Luk Buyle over de jeugdjaren van FDP kwamen zijn studiejaren aan het Sint-Jozef-Klein-Seminarie uitvoerig aan bod. De opkomst was groot (80 man). De avond werd afgesloten met een receptie.

Op zondag 31 augustus vond onze jaarlijkse literaire boottocht plaats aan boord van de «Jan Plezier». We voeren van Hamme naar Sint-Amands, waar men de mogelijkheid had het Emile Verhaeren Museum of het kunstatelier / museum «Onder den bloten hemel» te bezoeken. We mochten genieten van stralend weer en de sfeer en de geuren van de Durme en Schelde opsnuiven die De Pillecyn zo sterk geïnspireerd hebben. De begeleiding werd verzorgd door Roger De Vos. De dag werd afgesloten met een vriendschappelijke maaltijd in restaurant «Driegoten».

Op donderdag 6 november werd de bibliofiele editie Onder den hiel. Gedichten over de Groote Oorlog gepresenteerd in het Museum «In Flanders Fields» in Ieper. Coördinator Piet Chielens sprak over het belang van de oorlogspoëzie en Prof. Dirk de Geest (KUL) hield een lezing over ‘deze werkelijk unieke uitgave’, een ‘uitgave om te koesteren’ – dankzij de combinatie van de verzen van Filip De Pillecyn en de tekeningen van frontsoldaat Karel Lauwers. Spreker benadrukte dat je in deze soms formeel zwakke verzen het latere werk van De Pillecyn al herkent : plastisch taalgebruik, suggestieve details en sprekende beelden, vage achtergrond, mannelijke retoriek en verlangen naar vrouwelijk evenwicht in de mannelijke orde. De avond werd afgerond door de sterke lectuur van drie gedichten uit de bundel door voordrachtkunstenares Tine Ruysschaert.

Op maandag 17 november vond in Huize Vermeire-Lagae te Hamme de presentatie plaats van de Studies IV. De laudatio werd gehouden door Prof. Herman Van Goethem (UA) die lovende woorden had voor de ‘schitterende reeks studies’, jaarboeken die ontstaan zijn ‘vanuit de kruisbestuiving tussen literatuurwetenschap en geschiedenis’, die ‘verrassende en boeiende bijdragen’ brengen en die keer op keer opvallen ‘door het heel gedegen cultuurhistorische perspectief van waaruit het leven en werk van de Pillecyn wordt geanalyseerd’. De spreker sprak de suggestie uit dat iemand zich eens moet buigen over ‘het rurale discours’ van De Pillecyn, dat wel eens voor ‘leuke verrassingen’ zou kunnen zorgen. Daarna werd de bibliofiele editie Onder den hiel voorgesteld, waaruit voordrachtkunstenaar Jan Van Hove enkele gedichten voorlas, die begeleid werden door de muzikale compositie van Jurgen De Pillecyn. Op een stijlvolle receptie werd nog lang nagepraat met de genodigden, die talrijk waren opgekomen.

KRONIEK 2007

Naar aanleiding van de 90e verjaardag van de dood van de Gebroeders Van Raemdonck aan de IJzer (maart 1917) organiseerde het gemeentebestuur en het gemeentelijk cultuurcentrum van Temse een herdenkingsavond rond deze symbolen van ‘broederliefde’ en van de Vlaamse strijd. Het Filip De Pillecyncomité stelde er de FDP Studies en de documentaire van Juliaan Maerevoet en Luk Buyle over de jeugdjaren van de schrijver voor. Luk De Ryck, burgemeester van Temse en auteur van het boek Terug naar niemandsland, belichtte de mythe achter de werkelijkheid van de geboren Temsenaren, het gebruik en misbruik van deze episode uit WO I in de Vlaamse strijd. De opkomst was groot en tijdens de receptie werd lang nagepraat en lovend gesproken over de documentaire.

Op zondag 1 september vond de 3e boottocht in de voetsporen van Filip De Pillecyn plaats. Dit jaar stond de tocht in het teken van de Schelde als vrouw, de rivier, het water om verliefd op te worden (met een knipoog naar ‘het twistgesprek tussen Demer en Schelde’ van Ernest Claes en De Pillecyn). Entertainer Roger De Vos bracht een bloemlezing van fragmenten uit het werk van De Pillecyn waarin vrouwen centraal staan : de jonkvrouw Leda, Fientje en de burgervrouwen uit Mensen achter de dijk, de vijf vrouwen van Blauwbaard. De lyrische stemming werd in de hand gewerkt door het zachte weer en de rustig kabbelende Schelde. Net als de vorige jaren was ook nu de boottocht een groot succes (125 meevarenden). De dag werd afgesloten met een vriendschappelijke maaltijd in Hamme.

Op donderdag 18 oktober vond de presentatie van FDP Studies III plaats in het ADVN (Archief en Documentatiecentrum Vlaams Nationalisme, Antwerpen). De voorzitter stelde er het nieuwe jaarboek voor en maakte van de gelegenheid gebruik ook de pas verschenen bibliografie van FDP door Herman Verbeeck toe te lichten. Prof. Frans-Jos Verdoodt noemde in zijn laudatio het jaarboek ‘een mooi ogend boekwerk dat tevens een inhoudelijke “fond” heeft. En daarenboven een brede wetenschappelijke en culturele reikwijdte’ en benadrukte dat ‘elk nummer daardoor een kwalitatieve sprong voorwaarts betekent in de kennis van de complexe figuur die Filip De Pillecyn in wezen is’. Na de presentatie kregen de genodigden een rondleiding door het archief en een receptie aangeboden, waarop nog lang nagepraat werd.

Op zondag 11 november overleed mevrouw Godelieve De Pillecyn, de dochter van de schrijver. Ze werd op 15 november in Zwijndrecht ten grave gedragen.

Op zondag 18 november werd in Huize Vermeire-Lagae in Hamme het jaarboek 2007 en de bibliografie van FDP voorgesteld. Gastspreker was Romain Vanlandschoot die sprak over ‘Filip De Pillecyn en Gerard Walschap. Een liefde-haat verhouding’. De spreker schetste drie episodes in het leven van De Pillecyn waarin hij in aanvaring met Walschap was gekomen. De resultaten van dit onderzoek hoopt de spreker in jaarboek V (2009) te publiceren. De gasten waren opgetogen over de boeiende, goed gedocumenteerde lezing en de aangename voordracht van de spreker.

De laatste activiteit van 2007 was een mooie afronder. Tijdens een liedrecital in het Cultureel Centrum «Jan Tervaert» van Hamme werd op zondag 2 december een nieuwe compositie van Jurgen De Pillecyn gecreëerd : de componist heeft enkele gedichten uit de bundel Onder den hiel van Filip De Pillecyn getoondicht. De liederen werden gezongen door sopraan Greetje Anthoni en begeleid op de piano door Jan Vande Weghe. De opkomst was behoorlijk, het publiek was onder de indruk van de emotie die de componist in deze weinig bekende en moeilijke gedichten heeft gelegd.

KRONIEK 2006

Op 28 februari werden de Filip De Pillecyn Studies gepresenteerd in het Provinciehuis Gent. Gedeputeerde Jean-Pierre Van der Meiren sprak het welkomstwoord uit. Prof. Bruno De Wever (Universiteit Gent) onderwierp de Studies aan een kritische blik. Zijn laudatio werd opgenomen in nummer II van de Studies (2006).

Op 31 maart organiseerde boekhandel-antiquariaat «Ballade» (Antwerpen) een presentatie van de Studies. Prof. em. Frans-Jos Verdoodt stelde vragen bij de gegevenheid dat FDP een vergeten schrijver is en Jurgen De Pillecyn bracht fragmenten samen van De Pillecyns visie op en contacten met Antwerpen (zijn toespraak is opgenomen in Studies III).

Op 30 april organiseerde het Sint-Jozef-Klein-Seminarie van Sint-Niklaas het ‘literair aperitief’ De Pillecyn en Van Wilderode terug naar hun college. Prof. em. Marcel Janssens sprak er over de relaties tussen de twee beroemdste ex-seminaristen. Behalve de FDP Studies en de heruitgave van Mensen achter de dijk (2004) werd er ook de mooie editie van de vijftalige De Vlinderboom voorgesteld, de dichtbundel van Anton van Wilderode over de laatste reis van Karel V naar zijn laatste rustoord.

Op 31 mei presenteerde Prof. Emmanuel Waegemans in Sint-Petersburg (2006) de Russische vertaling van Mensen achter de dijk in de Petrus- en Paulusvesting, in het kader van de door Harold Van de Perre georganiseerde tentoonstelling ‘Vlaamse kunststeden’. De presentatie kon op veel belangstelling rekenen. De docente Nederlands van de universiteit van Sint-Petersburg Irina Michajlova sprak zich in haar laudatio erg lovend uit over de mooie prestatie van vertaler Dmitri Silvestrov. Haar tekst is opgenomen in FDP Studies III.

Op zondag 27 augustus organiseerde het FDP Comité zijn tweede literaire boottocht door het land van Durme en Schelde onder leiding van Roger De Vos. De boottocht stond in het teken van ‘schepen en veermannen’ en werd uitvoerig gestoffeerd met citaten uit het werk van Filip De Pillecyn (Blauwbaard, De veerman en de jonkvrouw, Pieter Fardé en Mensen achter de dijk), Emile Verhaeren (De veerman en De aak) en Jan de Hartog (‘onbereikbaar is het ware noorden van het verlangen, en achter de einder wenkt altijd het geluk’). De nautische causerie werd weelderig gekruid met pittige anekdoten over het wel en wee van de Hamse scheepvaart. De laatste zondag van augustus kon voor de derde keer op rij rekenen op heerlijk zomerweer. De opkomst was talrijk (100 man), het commentaar schitterend. De dag werd afgesloten door een gezamenlijke maaltijd.

Op zondag 15 oktober organiseerde het FDP Comité de presentatie van Filip De Pillecyn Studies II in de abdij van Bornem, die bij deze gelegenheid bezichtigd kon worden. De voorzitter stelde het nieuwe jaarboek voor, Prof. Frans-Jos Verdoodt sprak in de laudatio zijn voldoening uit over het feit dat de Studies er niet voor terugdeinzen literatuur en politiek samen te behandelen en het politieke engagement van FDP niet onder de mat vegen, zoals in andere, vergelijkbare literaire studies meestal gebeurt. Dat nummer II nog omvangrijker is dan het vorige jaarboek en nieuwe medewerkers heeft weten aan te trekken, toont aan dat de Studies goed op de rails zitten en dat de continuïteit gegarandeerd is. De presentatie werd gevolgd door de vertoning van de audiovisuele documentaire «Filip De Pillecyn vertelt over zijn jeugdjaren» van Juliaan Maerevoet (Bornem) en Luk Buyle (Hamme). De documentaire is gebaseerd op een radiotoespraak van FDP in 1954 ; de makers hebben alles waarover de schrijver vertelt in beeld gebracht en aldus het Hamme van rond 1900 gereconstrueerd. De DVD kan besteld worden bij het FDP Comité (€ 10). De namiddag werd afgesloten met een receptie met abdijbier. Er was een honderdtal gasten aanwezig.

Op 30 november werd het tweede jaarboek voorgesteld in het AMVC Letterenhuis (Antwerpen), het museum waar het archief van Filip De Pillecyn wordt bewaard. De laudatio werd uitgesproken door Ludo Stynen. De spreker betreurde dat in ons taalgebied slordig wordt omgesprongen met ons literair erfgoed : als een schrijver dood is,  soms zelfs als hij nog lang niet dood is, is zijn werk al niet meer te vinden. Niet in de boekhandel, vaak ook niet meer in de bibliotheken. Filip De Pillecyn Studies II noemt hij ‘degelijk, kritisch, wetenschappelijk, rijk geïllustreerd en mooi uitgegeven’ en beveelt hij iedereen aan ‘die zonder vooroordelen een man wil leren kennen, of beter leren kennen, die als persoonlijkheid binnen de concrete context van zijn tijd en overtuiging bijzonder de moeite waard was, die bovendien een literair oeuvre heeft nagelaten met een eigen kleur en een eigen plaats binnen de Vlaamse letteren’. Hij citeerde hierbij de woorden die Gerard Walschap ooit aan De Pillecyn schreef : ‘voor mij schrijft geen enkel Vlaming zo schoon als gij. Johan Daisne is een magisch realist en gij zijt een magisch stilist’. Na de presentatie werd de documentaire over de jeugdjaren van FDP getoond. De opkomst was bescheiden, maar het publiek was enthousiast over de initiatieven die rond de figuur van de wat vergeten schrijver worden genomen.

Op 15 december werd de documentaire over de jeugdjaren van FDP getoond in de Winterkapel op het Marktplein in Hamme. De aanwezigen waren enthousiast over de geïnvesteerde energie. Burgemeester Van de Casteele bedankte de makers van de film en sprak de hoop uit dat dit initiatief navolging moge krijgen. Luk Buyle liet weten dat hij op het ogenblik werkt aan een documentaire over leven en werk van FDP.

KRONIEK 2005

Donderdag 14 april
Etienne Van Neygen, lid van het FDP-comité, hield in de gemeentelijke bibliotheek een opmerkelijke lezing over ‘Filip De Pillecyn : de soldaat en de antimilitarist’. Hierin behandelde hij de dualiteit in het leven en werk van FDP : zijn fascinatie voor de figuur van de soldaat en zijn antimilitarisme. De uitgeschreven versie van deze lezing is te vinden in het eerste nummer van de Filip De Pillecyn Studies

Dinsdag 24 mei
In de Belgische Ambassade in Moskou had, in aanwezigheid van de Belgische Ambassadeur, de vertaler Dmitri Silvestrov en de voorzitter van het comité, Prof. Waegemans, de  voorstelling plaats van de Russische vertaling van Mensen achter de dijk. De tekst van de laudatio door vertaalster Svetlana Knjazkova is te vinden in nummer II van de Filip De Pillecyn Studies.

Zondag 28 augustus
Literaire boottocht op de Schelde. Deze avondlijke tocht werd  becommentarieerd door Roger De Vos, lid van het comité, en Eric De Corte, onder het motto ‘FDP en het landschap van Schelde en Durme’. Roger De Vos werkt op het ogenblik aan een Franse vertaling van Mensen achter de dijk, een niet te geringschatten onderneming. In FDP Studies II (2006) brengen we een voorsmaakje van de roman in het Frans. De causeur stelde terecht dat hij tot nu toe nog niemand ontmoet heeft die door deze roman niet diep werd aangegrepen. Tijdens een meer dan twee uur durende cruise haalde Roger De Vos herinneringen op aan de Schelde en de literatuur : de boot ‘La Durme’ (door de Hammenaren ook wel ‘Den Hammeneir’ genoemd), die in de tijd van De Pillecyns vader de verbinding tussen Hamme en Antwerpen verzorgde. Hij had het uitvoerig over deze levensader van de Lage Landen, en over veren en veermannen, die niet alleen in het werk van De Pillecyn, maar ook bij Marie Gevers en Emile Verhaeren een bijna mythische rol spelen. Het was aan de Oude Schelde dat Verhaeren Marthe Massin leerde kennen, een innige relatie die een hartstochtelijke briefwisseling heeft opgeleverd (meer dan 200 brieven). Roger De Vos bleef lang stilstaan bij Emile Verhaeren, omdat hij volgens hem de schrijver is die in zijn beschrijvingen van de Schelde, zijn aanvoelen van het volk, zijn sensuele band met het landschap het dichtst in de buurt komt van de atmosfeer die iedere Hammenaar of bewoner van deze streek zo sterk treft als hij Mensen achter de dijk leest. Van alle in het Frans schrijvende Vlamingen is Verhaeren het meest uitgesproken Vlaams gebleven. Nogal wat Fransen noemen zijn werk marginaal, omdat het te sterk Vlaams getint zou zijn. Roger De Vos lardeerde zijn causerie met citaten uit het werk van De Pillecyn, Verhaeren, Pessoa, Yourcenar… Hij herinnerde aan literaire boottochten van een halve eeuw geleden, toen Filip De Pillecyn, Ernest Claes, Fred Germonprez, Gaston Duribreux, Paul Lebeau en anderen (brouwer Moortgat ontbrak niet) praatten over literatuur en de recentste gebeurtenissen in het literaire landschap bespraken.

Dinsdag 18 oktober
Een belangrijk moment in de werking van het comité. Na de lezing door Prof. Dirk De Geest (KULeuven) over De Soldaat Johan werd het eerste nummer van FDP Studies voorgesteld door hoofdredacteur Prof. Waegemans. Richard Baeyens sprak de laudatio uit.

KRONIEK 2004

Filip De Pillecynjaar Hamme 2004

Het FDP-jaar 2004 werd ingezet op donderdag 22 april met een lezing van Prof. Dirk De Geest (KULeuven) over de plaats van het werk van de schrijver in de Nederlandse literatuur. Prof. De Geest bracht de interessante stelling naar voren dat het hoofdwerk van FDP, zijn meest originele bijdrage aan de Nederlandse literatuur, zijn roman De soldaat Johan is. De lezing werd georganiseerd door het Davidsfonds Hamme en kon op een bijzonder grote opkomst rekenen.

Op zaterdag 24 april was een literaire wandeling door Hamme, waar Mensen achter de dijk zich afspeelt, de prelude voor de onthulling van een gedenkplaat aan het geboortehuis van de schrijver in de Plezantstraat 19. De wandeling ging langs markante plaatsen die in het boek aan bod komen.

Van zondag 25 april tot en met dinsdag 31 augustus werd een wandelzoektocht georganiseerd. De bedoeling was het brede publiek op een recreatieve manier kennis te laten maken met het dorp en de plaatsen in Hamme die De Pillecyn in zijn boeken inspireerden.

Op zondag 20 juni werd gefietst langs de bestaande Filip De Pillecynroute, een initiatief van Toerisme Oost-Vlaanderen. De fietstocht kon op heel wat bijval rekenen. De fietstocht is een ontspannende rit door de geboortestreek van de schrijver, een oase van groen en water tussen Schelde en Durme, een gebied dat De Pillecyn vaak op lyrische wijze in zijn werken beschreef.

Van 21 augustus tot 5 september liep in het Gemeentehuis van Hamme een overzichtstentoonstelling die een zo breed mogelijk beeld gaf van de mens en de schrijver Filip De Pillecyn. Ook het minder bekende werk, de journalistieke en politieke bedrijvigheden van De Pillecyn werden in de kijker geplaatst. De tentoonstelling was het werk van Jurgen De Pillecyn en Paul Engelbeen. De catalogus van de tentoonstelling door beide organisatoren is gepubliceerd als ‘Filip De Pillecyn. Leven en werk (1891-1962)’ in Heem- en Geschiedkundige Kring ‘Osschaert’. Jaarboek 12. Hamme 2004, 80 p. Op de vernissage van deze tentoonstelling hield Prof. Frans-Jos Verdoodt een lezing waarin hij zijn verwondering uitsprak dat FDP niet te vinden is op de Olympusberg van de grote Vlaamse schrijvers en ook niet in het pantheon van de Vlaamsgezinde voormannen. In aanwezigheid van Katrien De Vreese, hoofdredacteur van uitgeverij Davidsfonds, werd het eerste exemplaar overhandigd van de heruitgave van Mensen achter de dijk met originele tekeningen van de Hamse kunstenaar Luc Verbist.

Op zaterdag 28 augustus vond de grote slotviering van het FDP-jaar plaats. De academische zitting werd gehouden voor een volle zaal van het Cultureel Centrum ‘Jan Tervaert’.  Na een openingswoord door de voorzitter Emmanuel Waegemans haalde Prof. Marcel Janssens (KUL) nostalgische herinneringen aan zijn jeugd op en vertelde over zijn warme sympathie voor Mensen achter de dijk. Vervolgens werd de Russische vertaling van deze roman voorgesteld en toegelicht door de vertaler Dmitri Silvestrov, die vertelde dat hij al bij de eerste lectuur gewonnen was voor ‘het trage en warme, lyrische proza’ van deze roman. In zijn roman Mensen achter de dijk, stelde Silvestrov, heeft Filip De Pillecyn de mensen van Hamme uitgebeeld en dat met een innemende eenvoud. Door hen te beschrijven, heeft hij uzelf aan u cadeau gedaan. En wat is er mooier, dierbaarder dan een dergelijk geschenk, want voor ieder van ons is het allerdierbaarste toch onszelf’. Namens de Provincie Oost-Vlaanderen sprak Andrea De Kegel haar bewondering uit voor de manier waarop het FDP-comité cultuur en streektoerisme verenigt. In zijn slotwoord deelde burgemeester Paul Van de Casteele deze benadering van de grote Hammenaar. De academische zitting werd opgeluisterd door de Gemeentelijke Academie voor Muziek, Dans en Woord. Na de academische zitting trok het talrijke gezelschap in optocht en vergezeld van een fanfare naar de hoek van de Peperstraat en Klein Hulst, waar om 17 u het borstbeeld van Filip De Pillecyn – het werk van de Hamse kunstenaar Jo Bocklandt – onthuld werd. 

De onthulling werd voorafgegaan door een lyrische toespraak van Harold Van De Perre, fragmenten uit Mensen achter de dijk gebracht door de voordrachtkunstenaar Stan Milbou en muzikaal omlijstdoor het koor Cantamabile. Minister Geert Bourgeois en burgemeester Van de Casteele brachten een toespraak waarin ze de symbiose van toerisme en cultuur toejuichten. De onthulling werd gevolgd door een volkse receptie onder een stralende hemel.

De epiloog van het FDP-jaar volgde op vrijdag 15 oktober in het Bedrijven- en Winkelcentrum Ideplus (St. Jansstraat 27). Eerst werden de prijswinnaars van de literaire wandelzoektocht bekroond, waarna historicus Dr. Geert Van Goethem een lezing hield over ‘De mensen van achter de dijk – hoe de Hammenaar zich weerde’, een historische terugblik op de sociale strijd in Hamme eind 19e - begin 20e eeuw. Vervolgens maakte neerlandica Sandra De Clercq een boeiende tocht door de ruimte in het scheppend proza van Filip De Pillecyn.

Het Comité kon voor de organisatie van het Filip De Pillecyn-jaar rekenen op de genereuze steun van de Gemeente Hamme en de provincie Oost-Vlaanderen, alsmede op talrijke sponsoren.

De pers over FDP en het FDP-jaar

- ‘De Pillecyn verdient aandacht’ (Het Volk 15 november 2003)
-  ‘De Pillecyn’s liefdesverklaring aan zijn geboortedorp Hamme blijft aanspreken door zijn warm, lyrisch proza en door de trage suggererende stijl’ (Gazet van Antwerpen 8 maart 2004)
- Professor en geboren Hammenaar Emmanuel Waegemans zet vanaf 2004 Hamme literair op de kaart met Filip De Pillecyn. (idem 15 november 2003)
. ‘Serene hulde aan Filip De Pillecyn’ ; ‘Vlaams minister van Toerisme Geert Bourgeois was geïmponeerd door de slotviering van het Filip De Pillecynjaar : ‘Hier worden cultuur en toerisme met elkaar verbonden. Daardoor verhoogt de kwaliteit van het Vlaams en het Hams toeristisch aanbod’’ (idem 30 augustus 2004)
- ‘Vlaams volksfeest rond schrijver’ (Het Volk 30 augustus 2004  )
-. ‘Hamse romanschrijver herleeft’ (Gazet van Antwerpen 15 september 2004)
- ‘Deze Vlaamse schrijver lijkt vergeten of leeft maar voort als een karikatuur van zichzelf’ ; ‘De complexiteit en veelzijdigheid van deze auteur hebben er waarschijnlijk voor gezorgd dat nog niemand het waagde een biografie van de man te schrijven’ ; ‘De oorlogsvrijwilliger die pacifist werd, maar in zijn hart soldaat bleef’ ; ‘De kleine man die het slachtoffer wordt van de machtigen komt in veel van zijn romans voor en dat in vele gedaanten : als de strijdbare boer in De soldaat Johan of als de uitgebuite en dom gehouden proletariërs uit Hamme in Mensen achter de dijk. Vooral op basis van die laatste roman zou vriend Hubert Lampo De Pillecyn een socialist ‘qui s’ignore’ noemen’ ; ‘De repressiejaren zouden hem zijn geloof in de mensen van Vlaanderen doen verliezen, maar met de aarde bleef hij zich verbonden voelen, de aarde die zich met elk seizoen vernieuwt’ (Etienne Van Neygen in Tertio 18 augustus 2004)
- ‘Heruitgave verhaal Filip De Pillecyn slaat aan. De heruitgave van Mensen achter de dijk, het bekendste werk van Filip De Pillecyn (1891-1962), de prins der Vlaamse letteren, is een succes’ (Gazet van Antwerpen 15 september 2004 / editie Waas & Dender)
- ‘Vlaams accent beperkt bij officiële opening. Hamme houdt Filip De Pillecyn in ere’ (Brederode in Pallieter 19 mei 2004)
- ‘De roman, een liefdesverklaring van De Pillecyn aan zijn geboortedorp Hamme, blijft warm, boeiend, lyrisch en actueel proza. De nieuwe uitgave met kleuromslag is geïllustreerd met tien originele kleurtekeningen van kunstenaar Luc Verbist’. (Omtrent mei 2004).